Fail | Thất bại

Một số người cứ thất bại hoài mà không dứt.

Tôi gặp bạn bè mới hàng tuần. Gần đây, tôi đã tham gia một buổi tụ tập nhỏ ở nhà một người bạn. Anh bạn này trông vẫn bình thường, nghe anh nói chuyện thì thấy anh vẫn hài lòng với cuộc đời mình. Nhưng tính cách trực cảm của tôi cho thấy có dấu hiệu gì đó của những vấn đề tâm lý chưa được giải quyết. Tôi không quá chắc chắn về điều đó, cho đến khi mọi người bảo anh ấy chơi vài bản nhạc trên đàn piano. Một nghệ sỹ piano như anh không thể che giấu cảm xúc của mình khi chơi đàn.

Sau đó tôi nói chuyện với anh, và đúng như tôi đoán, anh ấy có quá nhiều vấn đề tâm lý và anh thường tổ chức tiệc tùng đông vui tại nhà để che giấu cảm giác cô đơn. Mọi lĩnh vực cuộc đời anh đều được coi là thành đạt: sự nghiệp, vị thế, tiền bạc, cuộc sống thoải mái, giải trí, khả năng chuyên môn… chỉ trừ có chuyện tình cảm. Bạn có thể nói rằng người nghệ sĩ bao giờ cũng có trái tim dễ tổn thương, và tâm hồn dễ vỡ. Nhưng không phải vậy, anh ấy là người rất logic. Anh biết rõ điều gì không đúng. Anh thậm chí còn biết tại sao. Nhưng không hiểu sao, anh cứ rơi vào cùng một cái bẫy, để rồi phạm phải cùng những lỗi lầm như cũ. Một chuỗi những mối quan hệ đổ vỡ xảy ra bởi vì cùng một nguyên do, bắt đầu từ lúc anh li dị với vợ cũ. Một lần đổ vỡ là một lần anh phải vào việc điều trị cơn hoảng loạn. Nhưng anh không bao giờ học được bài học cho mình.

Rất nhiều sách phát triển bản thân đã nói rồi: phạm sai lầm cũng giống như tạo ra những bàn đạp để thành công. Đúng vậy… nhưng chỉ khi bạn biết cách sai lầm sao cho đúng cách. Nhiều người cứ thất bại hết lần này đến lần khác, vẫn cố chứng tỏ với mình rằng rồi mình sẽ thành công thôi (bởi vì sách và người khác nói vậy), họ chỉ cần kiên định. Theo định nghĩa, kiên định là: tiếp tục hành động theo một hướng nhất định thậm chí gặp khó khăn lớn, mà không có dấu hiệu hoặc ít có dấu hiệu thành công. Tố chất này quan trọng chứ! Chắc chắn rồi… nhưng chưa đủ. Nếu biết rõ là hướng hành động đó sẽ thất bại, tại sao lại cứ đi theo đúng hướng hành động đó thôi nhỉ? Người bạn nghệ sĩ piano của tôi luôn muốn có một mối quan hệ bền vững, anh ấy rất kiên trì đi tìm một người phù hợp, anh không sợ đặt bản thân vào những tình huống dễ tổn thương cảm xúc, anh dám phạm lỗi. Cũng giống như mỗi người khác khi có một mục tiêu lớn, khát khao về nó, không sợ tiến bước và phạm lỗi. Rồi điều gì xảy ra? Anh vẫn rơi vào cái bẫy cũ, bởi vì anh vẫn cứ hành động theo lối cũ. Hành động theo lối cũ thì vẫn phạm phải sai lầm cũ thôi.

Để thất bại cho đúng cách cũng là một nghệ thuật. Benjamin Franklin nói rằng, “Nếu bạn không lập được kế hoạch, tức là bạn đang muốn thất bại rồi.” Tôi muốn chỉnh sửa câu này (chút xíu). Chúng ta kiểu gì cũng thất bại thôi! Mọi người thường nghĩ rằng ‘thất bại’ là cái gì đó kinh khủng, lớn lao lắm. Không đúng! Thất bại là những bước nhỏ nhỏ để đến thành công lớn. Chúng ta không cần phải thất bại thật lớn thì mới học được; thực ra là, chúng ta không nên học từ những thất bại lớn. Chúng ta nên học từ những thất bại nhỏ. Bất kể chúng ta có lên kế hoạch tốt thế nào, chúng ta rồi cũng sẽ phải thất bại từng đó lần thì mới tạo ra kết quả như mong muốn được. Như vậy, chúng ta cần phải lên kế hoạch để làm sao thất bại cho đúng cách.

1. Thất bại từ sớm: Cách chúng ta bắt đầu quá trình học hỏi của mình

Thất bại là một gánh nặng cảm xúc và tâm lý lớn. Nếu có ai đó bảo bạn rằng anh ta không hề cảm thấy điều gì tiêu cực khi anh ta thất bại… anh ta nói dối đấy. Thất bại thường xuyên sẽ khiến chúng ta phải hứng chịu cảm xúc tiêu cực thường xuyên. Tự nhiên thôi, chúng ta muốn loại bỏ những cảm xúc đó bằng cách không làm gì cả (cũng là cách duy nhất để không thất bại).

Tin tốt lành đầu tiên cho bạn: khi chúng ta còn trẻ, chúng ta chưa có quá nhiều trách nhiệm, nghĩa vụ. Cuộc sống chưa quá áp lực. Chúng ta chưa bị vùi dập bởi bao nhiêu thông tin tiêu cực. Đó là lúc hoàn hảo để bắt đầu thử thất bại. Vì vậy, hãy thất bại từ sớm.

Cũng giống như con đường để đạt được mục tiêu nào đó. Khi bắt đầu, chúng ta chắc chắn cần phải có một số thất bại nho nhỏ để làm sao học hỏi cách làm nhanh hơn. Đừng chờ đợi, bởi vì những thất bại sẽ cứ tụ đọng lại nếu chúng ta muốn tránh, để rồi một ngày tất cả sẽ đến cùng một lúc. Đó chính là thất bại lớn mà chúng ta chắc chắn nên tránh.

John C. Maxwell đã nói về ‘học hỏi trước khi mắc lỗi lầm’. Tôi chưa thực sự hiểu câu này cho đến bây giờ: chúng ta học từ những thất bại nhỏ, để làm sao không thất bại lớn.

2. Thất bại nhanh hơn: Cách chúng ta tiếp tục quá trình học hỏi của mình

Nếu bạn quá già với quá nhiều nghĩa vụ thì sao. Tin tốt lành thứ hai cho bạn: những miếng nhỏ thì dễ nuốt hơn. Một thất bại lớn xảy ra sau một quãng thời gian dài chuẩn bị sẽ dễ tạo ra áp lực lớn cho tinh thần của mình. Thất bại nhanh hơn tức là “cứ làm đi” bằng những bước nhỏ, thậm chí khi chúng ta chưa sẵn sàng (tiện đây tôi cũng nói: sự sẵn sàng chỉ là một trạng thái tâm lý thôi, có nghĩa là, chúng ta hoàn toàn CÓ THỂ sẵn sàng mọi lúc mọi nơi). Chúng ta kiểu gì cũng thất bại đôi lần (Vâng! Đó là sự thật!) vì vậy hơn hết là chúng ta cứ thất bại nhanh hơn, để làm sao giải thoát mình khỏi những thất bại càng sớm càng tốt.

Mục đích của việc thất bại nhanh chóng là giúp chúng ta tiến bước nhanh hơn trong quá trình học hỏi của mình. Chỉ thất bại không thôi thì chưa đủ, mà phải đánh giá những lần thất bại để rút ra bài học, cùng với hành động sửa sai để vượt qua. Đừng chờ đến lúc chúng ta phải hứng chịu một thất bại to đùng để có được bài học to đùng.

3. Thất bại thường xuyên hơn: Cách chúng ta duy trì quá trình học hỏi

Mỗi lần thất bại, chúng ta lại phát hiện ra thêm một lĩnh vực mình có thể phát triển. Sự phát triển không diễn ra đột biến ngay được, mà phải từ từ tích luỹ. Thất bại vì vậy cũng cần phải tích luỹ. Một kế hoạch phát triển bản thân hay chuyên môn cũng thực ra là một bản kế hoạch để thất bại sao cho đúng cách.

Chúng ta đều có một vùng an toàn của mình. Nó rất quan trọng cho cuộc sống thoải mái, bởi vì thoát ra khỏi vùng an toàn sẽ làm ta cạn kiệt năng lượng. Chúng ta cần vùng an toàn đó để nạp năng lượng và nghỉ ngơi. Vì vậy đừng coi vùng an toàn là một cái gì quá tiêu cực.

Mặt khác, cách duy nhất để phát triển bản thân trong bất cứ lĩnh vực nào là bước ra khỏi vùng này. Có nghĩa là làm điều gì đó mình chưa làm bao giờ. Điều đó cũng bao hàm một khả năng thất bại; bởi vì vùng duy nhất đảm bảo thành công trong việc gì đó là vùng an toàn. Thành công lớn thì yêu cầu chúng ta phải có vùng an toàn lớn, có nghĩa là vùng này phải mở rộng. Sự phát triển tích luỹ dần dần yêu cầu chúng ta phải ra khỏi vùng an toàn thường xuyên hơn, từng chút một.

Nếu chúng ta muốn phát triển bản thân cho hoàn chỉnh hơn, hãy lên kế hoạch để bước ra khỏi vùng an toàn một cách thường xuyên hơn, có nghĩa là, thất bại thường xuyên.

4. Thất bại đúng cách: Cách chúng ta định hướng cho quá trình học hỏi

Tất cả những điều trên sẽ giúp chúng ta phát triển nhanh hơn bằng cách thất bại từ sớm, thất bại nhanh chóng, thất bại thường xuyên. Nhưng phát triển theo hướng nào đây? Đi nhanh không có ý nghĩa gì hết nếu chúng ta đi sai hướng.

Lý do chúng ta làm việc không giỏi thường thể hiện ở ba lĩnh vực: thiếu kiến thức phù hợp, thiếu kỹ năng phù hợp, thiếu thái độ phù hợp. Đánh giá những thất bại nhỏ sẽ giúp những thiếu sót này bộc lộ ra. Những thiếu sót nhỏ sẽ dễ được giải quyết. Lại thêm một lý do nữa để thất bại nhanh hơn và thất bại theo từng bước nhỏ.

Thất bại đúng cách tức là phản chiếu lại, đánh giá lại tất cả những thất bại để xem xét, ưu tiên xem lĩnh vực nào cần phát triển tiếp. Sau đó hãy lên kế hoạch để định hướng cho những thất bại tiếp theo vào lĩnh vực đó. Và đảm bảo làm sao để không mắc phải lỗi lầm cũ lần thứ hai.

Tôi là người tạo dựng tiềm năng, người sáng chế ra ý tưởng mới, một Toastmaster truyền cảm hứng, và tôi có một niềm tin vững chắc rằng ai cũng có thể biến được ước mơ của mình thành hiện thực. Những cuộc khám phá của tôi trước kia trải từ 10 bằng sáng chế trong lĩnh vực công nghệ âm thanh và siêu âm, biểu diễn trong ban nhạc rock, tổ chức một cuộc thi giải quyết vấn đề kinh doanh xuyên quốc gia và cũng thắng giải vô địch trong cuộc thi tương tự, và diễn thuyết. Mục đích cuộc đời tôi đưa tôi đến phát triển con người. Bây giờ tôi là người viết sách, giảng viên, và huấn luyện viên của Connection Coach, khởi đầu mới để giúp mọi người nhận ra tiềm năng tối đa của bạn, và tạo ra một ảnh hưởng tích cực trong xã hội thông qua lãnh đạo, phát triển, và kết nối.

One Thought on “Thất bại cho đúng cách”

  • Mỗi một thất bại hãy xem như một nỗi ô nhục và quyết tâm hơn nữa, tôi không thích cách người ta xem nhẹ thất bại. Điều đó chẳng khiến cho người ta trở nên khá lên tý nào, chỉ khiến họ vẫn tiếp tục cái công sức với tầm thất bại.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *